Echte Vegans dragen espadrilles
Echte vegans dragen espadrilles
door Bert Eelen
Schoenen zijn een grote bron van kopzorgen voor het milieu. De meeste schoenen bestaan uit verschillende soorten plastic die aan elkaar zijn geplakt of genaaid en die achteraf moeilijk terug uit elkaar kunnen worden gehaald. Synthetisch leer, gevulkaniseerd rubber, lijm, schuim: het zijn allemaal materialen die prima samenwerken in de fabriek, maar die elkaar nooit meer loslaten zodra de schoen versleten is. Het resultaat is een berg afval die generaties lang op een stortplaats blijft liggen.
Espadrilles zijn in die zin een verademing. Het is een van de oudste schoentypes van Europa (1) — archeologen vonden exemplaren die meer dan vierduizend jaar oud zijn — en de basisconstructie is sindsdien nauwelijks veranderd. Een gevlochten zool van natuurlijke jute of touw, een bovenkant van canvas, linnen of suède, en wat garen om alles samen te houden. Geen lijm nodig, geen plastic, geen exotische grondstoffen. Precies daarom zijn espadrilles bij uitstek de schoen voor wie bewust met het milieu omgaat en, in veel gevallen, ook voor wie liever geen dierlijke materialen draagt.
Waarom espadrilles nuttig zijn
Biologisch afbreekbaar. De jutezool is gemaakt van plantenvezels die in de natuur vanzelf weer verdwijnen. Een espadrille die je weggooit, belast de aarde dus veel minder lang dan een sneaker vol EVA-schuim en synthetisch leer.
Weinig en eenvoudige grondstoffen. Waar een sportschoen soms uit twintig verschillende onderdelen bestaat, heeft een espadrille er maar een handvol: zool, bovenwerk, garen, en eventueel een beetje rubber voor extra grip. Minder onderdelen betekent minder energie, water en chemicaliën tijdens de productie.
Ademend en licht. Jute en canvas laten lucht door, waardoor je voeten niet vochtig en warm worden zoals in een synthetische schoen. Voor de zomer is dat een groot voordeel.
Vaak handgemaakt. Veel merken laten hun espadrilles nog steeds met de hand naaien, vaak door lokale ambachtslieden. Dat houdt traditionele vakkennis in leven en zorgt voor werkgelegenheid in regio's waar deze schoen al eeuwenlang wordt gemaakt, zoals het Spaanse en Franse Baskenland.
Repareerbaar. Omdat alles genaaid is in plaats van gelijmd, kan een goede schoenmaker een versleten zool relatief eenvoudig vervangen, terwijl een gelijmde sneaker meestal in zijn geheel naar de vuilnisbak gaat.
Hoe espadrilles worden gemaakt
De makelij van een espadrille bestaat traditioneel uit een aantal vaste stappen, die je bij ambachtelijke merken nog steeds terugvindt.
De zool vlechten. Touw van jute, sisal of esparto-gras (de plant die de schoen zijn naam gaf) wordt tot een platte, ronde of ovale zoolvorm gevlochten of geweven. Bij traditionele modellen gebeurt dit volledig met de hand; bij grotere producties helpt een machine.
Vulkaniseren of verstevigen. Om de zool waterbestendiger en duurzamer te maken, wordt er vaak een dunne laag natuurlijk of gevulkaniseerd rubber onder bevestigd.
Het bovenwerk maken. Canvas, linnen, suède leer of katoen wordt geknipt en tot een schoenvorm genaaid. Hier komt de stijl van het merk naar voren: een klassiek model met linten om de enkel, een gesloten instapper, een plateauzool of een elegante sleehak.
Aan elkaar naaien. Het bovenwerk wordt met de hand of machine aan de jutezool vastgenaaid. Dit is het meest arbeidsintensieve onderdeel en wat een goede espadrille onderscheidt van een goedkope: een dichte, regelmatige steek zorgt voor stevigheid en een langere levensduur.
Afwerking. Een binnenzool, eventueel een klein beetje voering, en de laatste controle op kwaliteit voordat de schoen de winkel bereikt.
Dat hele proces vraagt weinig zware industrie en relatief weinig energie in vergelijking met de productie van rubberen of plastic schoenen — nog een reden waarom espadrilles een gunstigere ecologische voetafdruk hebben.
Merken die de traditie voortzetten
Hoewel het basisidee overal hetzelfde is, geeft elk merk er zijn eigen draai aan. Hier een overzicht van zes merken die de espadrille vandaag vormgeven.
Castañer (Spanje)
Castañer is misschien wel het bekendste espadrillemerk ter wereld. Het werd in 1927 opgericht door Luis Castañer en zijn neef Tomás Serra in Banyoles, een Catalaans stadje met een lange traditie in espadrille-vakmanschap, en is sindsdien wereldwijd hét referentiepunt voor de chique sleehak-espadrille geworden — vooral nadat Yves Saint Laurent in de jaren zeventig met het merk samenwerkte en zo de espadrille-sleehak tot modefenomeen maakte. Castañer maakt zijn espadrilles nog steeds met de hand in eigen Spaanse ateliers en gebruikt jute, dat het merk zelf als duurzamer en sterker dan esparto-gras omschrijft, gecombineerd met linnen, canvas, corduroy, katoen, satijn of leer voor het bovenwerk. Naast klassieke platte modellen is het merk vooral bekend voor zijn sleehak-espadrilles voor dames en heren.
Abarca Shoes (Spanje)
120,00€
Abarca Shoes is een Spaans merk dat alpargatas — de Spaanse naam voor espadrilles — en esparteñas van jute ambachtelijk in Spanje maakt. Naast klassieke gevlochten modellen brengt Abarca ook blucher's, mocassins en de typische Menorquinas-sandalen, telkens met jute als vertrekpunt voor de zool. Het merk benadrukt zijn lokale productie en werkt met regionale steunprogramma's om zijn ambacht verder te exporteren.
Bohonomad (Turkije)
Bohonomad maakt 100% handgemaakte, vegan touwsandalen — bekend als "Jesus sandals" — voor mannen, vrouwen en kinderen. Het merk profileert zich expliciet als eco-vriendelijk, vegan en sociaal verantwoord: de sandalen worden gemaakt door vrouwen in Turkije, wat hen financiële onafhankelijkheid biedt. De zolen zijn van natuurlijk rubber, wat ze waterbestendig maakt en geschikt voor zand, modder en zout water.
Lagoa World (Italië)
€153.00
Lagoa World is een Italiaans merk dat schoenen met touwzolen ("rope sole shoes") produceert, van klassieke mocassins tot nautische instappers met gevulkaniseerde touwzool. Het merk combineert suède en leder bovenwerk met de traditionele touwconstructie, en richt zich op een wat verfijndere, mode-bewuste klant die toch de ambachtelijke basis van de espadrille wil behouden.
Vidorreta (Spanje)
89,90 €
Vidorreta is sinds 1995 een Spaans familiebedrijf dat alpargatas en espardeñas volledig handgemaakt en "Made in Spain" produceert. Het merk legt sterk de nadruk op ambacht ("cosidos a mano"), met aandacht voor waterafstotende jute en thermische bescherming in zijn nieuwste collecties, en profileert zich ook als ecologisch bewust met de slogan "conciencia ecológica."
Maison de l'Espadrille (Frankrijk)
21,90 €
Maison de l'Espadrille is een Franse familiezaak die teruggaat tot 1960, opgericht in het zuidwesten van Frankrijk. Het merk produceert jaarlijks meer dan 300.000 klassieke en speelse espadrilles, met zowel machinaal genaaide als volledig met de hand genaaide ("cousu main") modellen, en heeft ook een bio-lijn en pantoffels in het assortiment.
Bayona (Frankrijk)
€35.00
Bayona is een ambachtelijk merk uit Saint-Jean-de-Luz in Frans Baskenland, met wortels die teruggaan tot 1890. Het merk benadrukt nadrukkelijk de Baskische traditie van de espadrille, met handgenaaide modellen, een natuurlijke touwzool en een zorgvuldige materiaalkeuze die moet zorgen voor souplesse en duurzaamheid. Naast traditionele espadrilles brengt Bayona ook sleehakken, mocassins en sneakers met dezelfde gevlochten basis.
---------------
Espadrilles bewijzen dat een schoen niet ingewikkeld hoeft te zijn om mooi, comfortabel en functioneel te zijn. Door terug te grijpen naar natuurlijke vezels en ambachtelijke constructiemethodes, bieden merken als Abarca, Bohonomad, Lagoa World, Vidorreta, Maison de l'Espadrille en Bayona een alternatief voor de wegwerpschoenenindustrie — en dat zonder in te leveren op stijl. Wie kiest voor espadrilles, kiest voor een stuk schoenengeschiedenis dat zich keer op keer opnieuw uitvindt, zonder zijn ecologische principes te verloochenen.
BRONNEN: